Bạn đặt một câu hỏi tiếng Anh rất đơn giản. Nhưng cả lớp im lặng, không ai giơ tay, cũng chẳng có câu trả lời nào.
Bạn thử hỏi lại, nói chậm hơn hoặc gọi tên một học viên. Kết quả vẫn vậy. Đôi khi, vấn đề không nằm ở việc học viên không biết câu trả lời, mà ở cách chúng ta đặt câu hỏi.
Một câu hỏi tưởng chừng dễ với giáo viên có thể đòi hỏi học viên xử lý quá nhiều thông tin cùng lúc. Đặc biệt với người mới học tiếng Anh, việc vừa nghĩ ý tưởng, vừa tìm từ vựng và vừa xây dựng câu hoàn chỉnh có thể khiến các em ngập ngừng.
Trong bài viết này, Inspire Training & Development chia sẻ một kỹ thuật đơn giản từ video của Adrian, The Teacher Trainer: chia câu hỏi lớn thành những câu hỏi nhỏ để học viên có thể bắt đầu trả lời và dần phát triển câu nói dài hơn.
Bạn sẽ học được gì?
- Vì sao một câu hỏi mở quen thuộc có thể khiến học viên mới học tiếng Anh im lặng.
- Cách chuyển câu hỏi khó thành chuỗi câu hỏi ngắn, dễ trả lời.
- Cách giúp học viên xây dựng ý tưởng và từ vựng trước khi nói câu dài.
- Một quy trình thực tế có thể áp dụng ngay trong hoạt động speaking tiếp theo.
Xem kỹ thuật đặt câu hỏi trong video
Adrian từ The Teacher Trainer minh họa cách dẫn dắt học viên từ những lựa chọn đơn giản đến một câu trả lời mở hoàn chỉnh hơn.
Vì sao học viên im lặng khi giáo viên đặt câu hỏi?
Hãy tưởng tượng bạn đang dạy một lớp tiếng Anh trình độ cơ bản. Để bắt đầu hoạt động nói, bạn hỏi:
“What did you do at the weekend?”
Bạn đã làm gì vào cuối tuần?
Đây là một câu hỏi quen thuộc trong lớp học tiếng Anh. Tuy nhiên, để trả lời, học viên cần thực hiện nhiều việc cùng lúc.
- Nhớ lại mình đã làm gì vào cuối tuần.
- Chọn một hoạt động phù hợp để kể.
- Tìm những từ tiếng Anh cần sử dụng.
- Chọn cấu trúc ngữ pháp và dạng động từ.
- Sắp xếp tất cả thành một câu có nghĩa.
Với học viên đã có nền tảng tốt, những bước này có thể diễn ra khá nhanh. Nhưng với người mới học, câu hỏi mở tạo ra quá nhiều lựa chọn ngay từ đầu.
Khi chưa biết bắt đầu từ đâu, học viên có thể chọn im lặng. Vì thế, thay vì chỉ lặp lại câu hỏi, giáo viên nên giảm độ khó của nhiệm vụ nói.
Kỹ thuật đặt câu hỏi: Bắt đầu nhỏ, mở rộng dần
Cách Adrian đề xuất không yêu cầu giáo viên thay đổi chủ đề hay chuẩn bị một hoạt động phức tạp. Bạn vẫn giữ nguyên mục tiêu giao tiếp, nhưng dẫn dắt học viên qua những câu hỏi ngắn hơn.
Bắt đầu bằng câu hỏi có lựa chọn
“Did you stay home or go out?”
Bạn ở nhà hay ra ngoài?
Thay vì phải tự nghĩ ra cả một câu chuyện, học viên chỉ cần lựa chọn giữa hai phương án. Ví dụ: “I went out.”
Một câu trả lời ngắn đã đủ để bắt đầu cuộc trò chuyện.
Thêm một câu hỏi để mở rộng thông tin
“Who did you go with?”
Bạn đã đi cùng ai?
Khi học viên đã xác định được hoạt động của mình, hãy hỏi thêm một chi tiết liên quan. Ví dụ: “My friends.”
Học viên không phải bắt đầu lại từ đầu mà chỉ cần bổ sung thông tin vào ý tưởng đã có.
Khuyến khích học viên diễn đạt cảm nhận
“Was it fun or boring?”
Hoạt động đó vui hay nhàm chán?
Đây tiếp tục là một câu hỏi có lựa chọn rõ ràng. Học viên có thể trả lời “Fun!” hoặc “It was fun.”
Đến lúc này, các em đã có thông tin về hoạt động, người đi cùng và cảm nhận cá nhân.
Quay lại câu hỏi mở ban đầu
“What did you do at the weekend?”
Lần này, học viên không còn đối diện với một câu hỏi hoàn toàn mới. Những câu trả lời trước đó đã cung cấp các ý chính cần thiết.
Ví dụ, học viên có thể ghép các ý thành: “I went out with my friends. It was fun.”
Câu trả lời có thể vẫn đơn giản, nhưng đã dài hơn, rõ ràng hơn và có nội dung cụ thể.
Câu hỏi nhỏ trước.
Câu trả lời dài sau.
Điều quan trọng là giáo viên không cung cấp sẵn toàn bộ câu trả lời. Thay vào đó, bạn xây dựng một con đường để học viên tự tìm ra điều mình muốn nói.
Checklist áp dụng trong buổi học tiếng Anh tiếp theo
Bạn có thể thử kỹ thuật này trong phần warm-up, luyện nói theo cặp hoặc hoạt động ôn tập cuối buổi. Không cần thay đổi toàn bộ giáo án, chỉ cần điều chỉnh trình tự đặt câu hỏi.
- Chọn một câu hỏi mở: Xác định điều bạn muốn học viên có thể nói sau hoạt động.
- Chia thành 2–3 câu hỏi nhỏ: Ưu tiên những câu hỏi có lựa chọn hoặc chỉ yêu cầu một thông tin.
- Cho thời gian suy nghĩ: Đừng vội tự trả lời ngay khi lớp im lặng vài giây.
- Ghi lại từ khóa hữu ích: Viết các từ hoặc cụm từ học viên vừa sử dụng lên bảng nếu cần.
- Quay lại câu hỏi ban đầu: Mời học viên kết nối các câu trả lời ngắn thành câu dài hơn.
- Điều chỉnh mức hỗ trợ: Khi học viên tự tin hơn, giảm dần số câu hỏi gợi ý.
Ví dụ bổ sung: Hỏi về món ăn yêu thích
Giả sử mục tiêu của hoạt động là giúp học viên nói về món ăn mình thích. Thay vì bắt đầu ngay với “Tell me about your favourite food”, bạn có thể thử:
Giáo viên: “Do you like pizza or noodles?”
Học viên: “Pizza.”
Giáo viên: “Do you eat it at home or at a restaurant?”
Học viên: “At a restaurant.”
Giáo viên: “Is it delicious?”
Học viên: “Yes!”
Giáo viên: “Now, tell me about your favourite food.”
Học viên: “My favourite food is pizza. I eat it at a restaurant. It is delicious.”
Đây là một tình huống minh họa cách áp dụng kỹ thuật, không phải đoạn hội thoại từ video. Điểm chung là học viên được xây dựng nội dung từng bước trước khi phải nói một câu trả lời hoàn chỉnh.
Vì sao cách đặt câu hỏi này hữu ích trong giảng dạy?
Giảm áp lực khi học viên bắt đầu nói
Một câu hỏi mở đòi hỏi người học cùng lúc huy động ý tưởng, từ vựng và ngữ pháp. Với học viên ở trình độ cơ bản, việc chia nhiệm vụ thành những phần nhỏ giúp giảm số quyết định phải đưa ra tại một thời điểm.
Trong giảng dạy, cách hỗ trợ từng bước này thường được gọi là scaffolding. Giáo viên cung cấp gợi ý ban đầu, rồi giảm dần hỗ trợ khi học viên có khả năng tự thực hiện nhiệm vụ.
Tạo cơ hội để học viên xây dựng câu trả lời
Khi học viên có thể trả lời một câu ngắn, giáo viên có cơ sở để tiếp tục cuộc trò chuyện. Những câu như “Who did you go with?” hay “Was it fun or boring?” giúp mở rộng nội dung mà không thay đổi đột ngột chủ đề.
Tuy nhiên, giáo viên cũng cần tránh biến mọi hoạt động nói thành chuỗi câu hỏi đóng. Mục đích của các câu hỏi nhỏ là chuẩn bị cho học viên trả lời câu hỏi mở, chứ không thay thế hoàn toàn cơ hội diễn đạt ý kiến riêng.
Đưa kỹ thuật vào thực tế lớp học
Bạn có thể áp dụng cách này với nhiều chủ đề: cuối tuần, sở thích, đồ ăn, du lịch hoặc trải nghiệm cá nhân. Hãy bắt đầu bằng các lựa chọn quen thuộc, bổ sung câu hỏi về chi tiết và cuối cùng mời học viên kể lại bằng lời của mình.
Với lớp có nhiều trình độ, mức hỗ trợ không nhất thiết giống nhau. Học viên mới có thể cần hai lựa chọn rõ ràng, trong khi học viên khá hơn có thể trả lời trực tiếp hoặc được khuyến khích giải thích thêm bằng “Why?”.
Phát triển tư duy giảng dạy cùng Inspire
Tại Inspire Training & Development, định hướng phát triển giáo viên tập trung vào những kỹ năng có thể sử dụng trong lớp học thực tế. Biết cách chia nhỏ câu hỏi là một ví dụ về việc điều chỉnh phương pháp giảng dạy theo nhu cầu của người học.
Với những người đang chuẩn bị trở thành giáo viên tiếng Anh hoặc muốn xây dựng nền tảng giảng dạy vững hơn, chương trình Online TESOL của Inspire là một lựa chọn để học cách thiết kế hoạt động, hướng dẫn học viên và phát triển sự tự tin khi đứng lớp.
Giá trị của một kỹ thuật không chỉ nằm ở việc nhớ đúng các bước, mà còn ở khả năng nhận ra khi nào học viên cần hỗ trợ và khi nào nên trao lại quyền chủ động cho các em.
Lần tới khi cả lớp im lặng, hãy thử hỏi nhỏ hơn
Khi học viên không trả lời, phản ứng đầu tiên của giáo viên thường là lặp lại câu hỏi hoặc chuyển sang một người khác. Nhưng đôi khi, thay đổi hiệu quả hơn lại là chia câu hỏi thành những bước nhỏ.
Trong buổi học tới, hãy chọn một câu hỏi mở mà học viên thường gặp khó khăn. Chuẩn bị trước hai hoặc ba câu hỏi dẫn dắt, cho học viên trả lời từng bước rồi quay lại câu hỏi ban đầu.
Bạn không cần mong đợi một câu trả lời thật dài ngay lập tức. Hãy bắt đầu bằng việc giúp học viên nói được câu đầu tiên, sau đó tạo điều kiện để các em nói thêm.
Một câu hỏi dễ bắt đầu có thể mở đường cho một cuộc trò chuyện dài hơn.
Từ những câu hỏi tốt đến những tiết học hiệu quả hơn
Một giáo viên tiếng Anh không chỉ cần biết nội dung mình dạy, mà còn cần biết cách biến nội dung đó thành những hoạt động học tập dễ tiếp cận và có mục tiêu rõ ràng.
Nếu bạn đang muốn phát triển kỹ năng sư phạm, luyện tập cách hướng dẫn lớp học và chuẩn bị cho công việc giảng dạy tiếng Anh, hãy khám phá chương trình Online TESOL của Inspire.
Tìm hiểu cách chương trình kết hợp đào tạo trực tiếp qua mạng với sự hỗ trợ từ các nhà đào tạo TESOL giàu kinh nghiệm, nhằm giúp bạn xây dựng sự tự tin và năng lực giảng dạy thực tế.
Khám phá chương trình Online TESOL
